Notenkraker (Nucifraga caryocatactes) is een vogel uit de familie van de kraaien (Corvidae).

Deze vogel is in Nederland een invasiegast; in België broedt de soort in beperkte mate.
Nucifraga caryocatactes caryocatactes of diksnavelnotenkraker komt voornamelijk voor in de boreale naaldboomgordel van Scandinavië tot aan de Oeral en in de berggebieden van Midden en Zuidoost-Europa.
Nucifraga caryocatactes macrorhynchos of Siberische notenkraker komt voor in de taiga van Siberië tot aan de Pacifische kust. Afmeting 32–35 cm, spanwijdte 49-53. De afmeting is vergelijkbaar met zijn naaste familielid de Gaai, die echter een langere staart en iets langere vleugels heeft. Gezonde volwassen vogels wegen ongeveer 150-200 gram.
Het is vooral de Siberische ondersoort macrorhynchos die in sommige jaren als invasievogel in herfst en winter naar Nederland en Vlaanderen komt. Dit soort invasies wordt meestal veroorzaakt door voedselgebrek, hoewel invasies die vrijwel geheel uit eerstejaars vogels bestaan ook wijzen op een uitzonderlijk goed broedjaar.